Auteur: Lieve Willaert
Humulus Lupulus, wat een mooie naam voor hop.
Het lijkt wel een toverformule.
Lupulus betekent kleine wolf en humulus is afgeleid van vochtige grond zoals een elzenbroek.
Kleine wolf van de vochtige grond betekent het dus .
De plant kan jonge bomen wurgen zoals een wolf een schaap aanvalt. Een vergelijking die door de Romeinse schrijver Plinius werd gemaakt.
Hop hoort thuis in de hennep familie
Het is een tweehuizige vaste klimplant die overwintert als een wortelstok.
Hop is inheems en kwam naar onze streken massaal terug na de laatste ijstijd .
Het is onze enige inheemse, linksdraaiende klimplant. De stengels winden zich langs links omhoog.
Er zijn een vijftal natuurlijke variëteiten van hop, maar veel verschillende cultivars.
Hop is een van de waardplanten van de gehakkelde aurelia. Die rupsen van deze vlinder brengen dan ook vaak schade aan de hopplant .
Kenmerkend zijn vooral de vrouwelijke bloeiwijzen die groeien in de vorm van een pluim. In september komen hieruit de kenmerkende hopbelletjes te voorschijn.
De lupulinekorreltjes in de hopbelletjes worden vanwege de alfazuren en de etherische oliën (aroma’s) gebruikt als grondstof voor bier. Dit was al gekend in de 9e eeuw, in de Karolingische riddertijd. Het was tegelijk een conserveermiddel en een smaakmaker, toegevoegd voor de bitterheid en het aroma. De bittere smaak word bekomen door het brouwen, tijdens het kookproces.
De hopbelletjes bevatten veel water en moeten onmiddellijk na het oogsten worden gedroogd dit om schimmelvorming tegen te gaan.
Brouwen met verse hopbelletjes gaat ook. Dat kan dan één keer per jaar en levert een speciaal bier met een zeer specifieke smaak. Bijvoorbeeld : KEUN Fresh Hop Blond.
Daarnaast werd bier ook zonder hop geproduceerd, hoofdzakelijk met gruit of gruut.
Gruit is een middeleeuws kruidenmengsel dat vóór de grootschalige opkomst van hop werd gebruikt om bier op smaak te brengen en langer houdbaar te maken. Men maakte toen gruitbier genoemd.
De samenstelling van het kruidenmengsel verschilde van streek tot streek . Maar gagel, duizendblad en rozemarijn waren wel basis ingrediënten. De Gageleer van Natuurpunt is zo’n gruitbier.
Hop had echter een veel betere natuurlijke conserveringswerking dan gruit wat belangrijk was bij langdurig transport .
Hop vergde minder graan en gaf een minder zoete smaak aan het bier.
Maar in de middeleeuwen kende men het Gruitrecht ( cfr. de heren van Gruuthuse in Brugge) . Een soort bieraccijns dat de opkomst van de hopteelt lange tijd tegen hield .
In Vlaanderen wordt nog hop verbouwd in de streek rond Aalst en Asse waar nu nog maar twee hopboeren actief zijn, en in de Westhoek rond Poperinge .
In gebieden waar er hop wordt geteeld, zijn de mannelijke hopplanten niet gewenst. In België bestaat er zelfs een wet uit 1987 dat binnen een straal van 5 km rond de hopplantage, de mannelijke hopplant verbiedt. Men is wettelijk verplicht om vanaf 1 juni de mannelijke plant te vernietigen. Probleem is dat na de bestuiving de zaakvorming begint . Die zaadjes bevatten vetten en vetzuren die de schuimkraag verpesten en een onaangename scherpe smaak geven aan het bier.
Nog een laatste weetje: jonge hopscheuten zijn een luxe groente en zijn beschikbaar in maart en april. Alleen de bovenste zeven cm is eetbaar en hebben een subtiele nootachtige smaak . Gepocheerd of gestoofd in een beetje boter, altijd lekker en zeker met een pintje bier… smakelijk!
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hop_(plant)
https://www.ecopedia.be/planten/hop